Preek 3e zondag 40-dagentijd jaar B. Ex. 20, 1-17 en Joh. 2, 13-25. De Tien Geboden.

De Tien Geboden horen wij in onze liturgie alleen als de lezing daaruit is genomen, zoals vandaag. In de protestantse traditie worden elke zondag de Tien Geboden gelezen aan het begin van de dienst. Dat vind ik wel mooi. De Tien Geboden zijn onze morele kompas. Let wel: het zijn tien gebóden, geen tien suggesties. Het is geschreven in de gebiedende wijs. We nemen dat de laatste tijd niet meer zo ernstig. Alles is relatief, wordt gezegd.

We lijken een beetje onverschillig te worden als het gaat om morele regels, normen en waarden. Wie ben jij om te zeggen wat ik moet doen of laten? Dat bepaal ik zelf wel! Niemand laat zich de wet voorschrijven. Paus Benedictus XVI noemt dat de “dictatuur van het relativisme”. Relativisme betekent: alles is relatief. Wat jij goed of slecht vindt, geldt niet voor mij. Ik bepaal zelf de regels! We aanvaarden bijna geen objectieve normen meer. Zo denkt de Bijbel er niet over. De Bijbel is zeer duidelijk als het gaat om de objectiviteit van morele regels. De Bijbel leert ons: als je iets serieus neemt, dan accepteer je geen relativisme. Dát is het basisprincipe. Als je voetbal serieus neemt, dan ga je niet je eigen regels verzinnen. Dan zou het spel een chaos worden, want niemand weet meer wat goed is en wat niet. Hetzelfde geldt ook in de muziek. Als je serieus een instrument wilt leren spelen, dan gelden ook daar regels die je niet kunt relativeren of naar je hand kunt zetten.

Zo geldt dat ook voor je geestelijke en morele leven. Als je dat serieus neemt, dan accepteer je ook daarin geen relativisme, geen subjectieve willekeur. Om die reden zijn de Tien Geboden zo belangrijk. Ze gaan over God, over jezelf en over je naaste en over de relaties daartussen. Het klinkt op het eerste gehoor gek, maar God legt ons wetten en regels op om ons vrij te laten zijn. Veel mensen snappen dat niet en laten het geloof los. Ze denken dat ze door de Tien Geboden in hun vrijheid worden beknot. Zo is het niet. 

Laat ik weer even voetbal als voorbeeld nemen. Voetbal is een razend populair spel. Is dat omdat voetbal zo’n vrije sport is? Welnee! Voetbal staat bol van de regels. Die zijn er juist om voetbal voetbal te laten zijn. Ik ken geen één trainer die zegt: ga het veld op en doe maar wat, alles mag. Dat zou een heel bijzonder spel zijn, maar geen voetbal. Zo is het ook met geloof. In dat licht mogen we ook het optreden van Jezus zien in de Tempel. Hij jaagt er alle handelaren weg. Die horen daar niet, want zij verstoren het “heilige spel” in de Tempel en maken het tot een chaos. Ze belemmeren onze blik op de ware God. God en elkaar dienen betekent dat je je aan bepaalde regels moet houden en die vind je terug in de Tien Geboden. Nogmaals: die geboden zijn niet bedoelt om het “heilige spel” te frustreren of te beknotten, maar die zijn er om het te laten zijn waartoe het bedoeld is.

Het optreden van Jezus in de Tempel maakt iets duidelijk dat fundamenteel nieuw is. Jezus zegt: “Breek deze Tempel af en in drie dagen zal Ik hem doen herrijzen” (Joh. 2, 19). Jezus spreekt over Zichzelf als de nieuwe Tempel. Zijn Lichaam is nu de woonplaats van God op aarde. Dat Lichaam is de Kerk, dat zijn u, jij en ik, wij allen, samen met alle christenen ter wereld die Christus als Hoofd van de Kerk erkennen. Dat Lichaam, dat zich uitstrekt tot voorbij de dood, dat is de nieuwe woonplaats, de nieuwe Tempel van God. Die Tempel heeft Christus in drie dagen doen herrijzen door zijn eigen verrijzenis uit de dood. 

Hebben daarmee de Tien Geboden afgedaan? Nee, in het geheel niet. U en ik worden uitgenodigd naar de eigen voorhof van ons leven te kijken. Wij zijn allen gedoopt zijn in de Naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest en we zijn daarmee levende stenen geworden van de Tempel die het Lichaam van Christus is. De vraag is: Hebben wij van ons leven een markthal gemaakt? Hebben wij persoonlijk gewin en trots en eer op de eerste plaats gezet? Dit is het gewetensonderzoek waartoe wij worden opgeroepen deze Veertigdagentijd. Wat is de bezem waarmee we onze voorhof kunnen schoonvegen? Dat zijn de Tien Geboden, waaraan Jezus geen één jota veranderd heeft (Mat. 5, 17). Moge Hij ons daartoe steeds de kracht geven. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top