Preek Openbaring des Heren 2018. Mat. 2, 1-12. De ster: God past zijn taal aan.

Dit feest onderstreept dat God in Christus zich niet alleen aan zijn eigen Volk, maar óók aan de heidenen openbaart, waarvan wij allen afstammen. Hiermee vieren wij dat God zich opent voor alle mensen. Daarmee breekt een nieuwe, definitieve fase aan. In Christus geeft God zich ten volle. Méér dan in Christus kan God zich niet geven voor de mensheid.

God maakt zijn menswording aan de drie wijzen bekend door middel van een ster aan de hemel. Voor de herders in het veld kiest God een andere methode, namelijk een koor van engelen. Dat is nogal een verschil! Enerzijds een ster en anderzijds een koor van engelen. Dat heeft een reden. God maakt een onderscheidt tussen zijn eigen volk en de heidenen. Met het joodse volk heeft God een Verbond gesloten. Zij zijn het Uitverkoren Volk en dat volk wordt vertegenwoordigd door de herders. Met zijn Volk spreekt God rechtstreeks door zijn engelen. Zij horen het goede nieuws als eerste én uit eerste hand. Met de heidenen spreekt God indirect door middel van een ster aan de hemel. Hij spreekt niet rechtstreeks tot de heidenen, maar gebruikt zijn schepping, de natuur, om met hen te spreken. God spreekt tot de heidenen in hun eigen taal, een taal die zij verstaan en begrijpen. De wijzen uit het Oosten waren astrologen en konden de boodschap die erin lag verstaan én volgen.

Dit feest leert ons dat God tot ons spreekt in een taal die wij begrijpen, mits we ons ervoor openstellen. We hoeven ons niet in allerlei bochten te wringen om God te kunnen horen en verstaan. Hij past zijn communicatie aan, opdat wij het kunnen begrijpen. Bij het schrijven van deze preek moest ik denken aan paus Franciscus. In de verkondiging van het evangelie past hij zijn taal aan (verbaal, maar vooral non-verbaal). Wanneer hij een gehandicapt kind of een misvormde man omhelst, dan zegt dat meer dan duizend woorden. Het is niet voor niets dat deze paus veel aanzien geniet bij niet-katholieken en ongelovigen. Ze begrijpen zijn taal. Zijn voorganger, paus Benedictus XVI, had daar aan het begin van zijn pontificaat nog moeite mee. Herinner u zijn rede in Regensburg in 2006, waarin de paus een kerkvader citeerde die kritiek uitte op de islam. De paus kreeg een stortvloed van kritiek over hem heen. Hij vergat even dat hij paus was en geen professor meer. Elke paus heeft de taak ons door te verwijzen naar Christus. Paus Franciscus laat ons niet zien wat Christus zei, maar wat Hij dééd: de uitgestotenen omhelzen en zondaars ontvangen. De andere Franciscus (van Assisi) zei: verkondig het evangelie, desnoods met woorden. Paus Franciscus heeft dat tot het thema van zijn pontificaat gemaakt. De eerste christengemeenten in Jeruzalem groeiden niet door verkondiging van het woord, maar doordat zij lieten zien hoe zij elkaar liefhadden. Paus Franciscus doet precies hetzelfde.

Ik woon in Rotterdam. Regelmatig staat op zaterdagmiddag op de hoek van de Lijnbaan en de Beurstaverne een groepje mensen van een evangelische gemeente. Ze zingen liederen en tussen de liederen door preekt de dominee tot het winkelend publiek. Als ik er ben, luister ik op een afstandje altijd even naar zijn prediking. Het valt me telkens weer op dat niemand van het winkelende publiek aandacht aan hem schenkt. De dominee preekt dan ook in een Bijbels jargon dat het gros van de mensen niet begrijpt. Hij preekt, hoe goed bedoeld ook, over de hoofden van de mensen. Zij staan daar als een engelenkoor, maar hun toehoorders zijn geen herders. Niemand van het winkelende publiek begrijpt wat zij zeggen. Zo is de goede boodschap voor de meesten slechts ruis op de achtergrond.

Al vier jaar kom ik bij de voedselbank in de Andreaskerk in Dordrecht. Als man van de kerk ben ik herkenbaar aan mijn priesterboord, maar ik spreek zelf nooit over het geloof. Dat initiatief laat ik aan hen. Ik ben aanwezig met een luisterend oor, als een kleine ster aan een druk firmament. Afgelopen week kwamen twee klanten, die ik al die jaren ken, naar mij toe met de vraag of zij gedoopt kunnen worden. Zo kunnen wij mensen winnen voor het evangelie: met geduld, door te luisteren naar hun verhalen en door vertrouwen te winnen. Sommigen hebben lange tijd nodig om tot geloof te komen, zoals de wijzen lang onderweg waren naar de stal. We willen te snel resultaat en gaan als een engelenkoor op de hoek van de straat staan. Tomas Halik, een bekende priester en theoloog uit Tsjechië, schreef er een boek over: geduld met God. We vergeten dat wij niet tot herders spreken, maar tot heidenen. Daarvoor moeten we een ster zijn, hopende dat mensen ons volgen. Moge Hij, die in stilte gehoord wordt, ons daarin sterken. Door Christus, onze Heer. Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top