Preek Hoogfeest heilige apostelen Petrus en Paulus 2017

Petrus en PaulusWe vieren vandaag een bijzonder duo: Petrus en Paulus. Zij zijn zeer verschillend van elkaar. Petrus was een visser en een harde werker, opgegroeid te midden van het Heilig Land. Hij heeft geen hoger onderwijs genomen. Type ruwe bolster, blanke pit. Paulus daarentegen komt uit de diaspora, is een geleerde en belezen man uit welgestelde familie. Wat zij gemeen hebben is hun grote liefde voor Christus, die zij beide met de dood moesten bekopen. De stad Rome is niet alleen beroemd om het graf van Petrus, maar ook om het graf van Paulus. Een bedevaart naar Rome is dan ook alleen geslaagd als beide graven bezocht zijn! De Kerk heeft deze twee apostelen altijd bij elkaar gehouden in de liturgie en in de iconografie. Bekend is de icoon waarop beide heren elkaar omhelzen. 

Waarom heeft de Kerk deze zeer van elkaar verschillende apostelen bij elkaar gehouden? Zij vertegenwoordigen twee belangrijke archetypes die voor de Kerk van groot belang zijn. Petrus staat symbool voor orde, structuur en leiderschap. Dat heeft natuurlijk te maken met het feit dat Jezus Petrus de sleutels heeft gegeven. Jezus heeft hem gemaakt tot hoofd van de apostelen. Dat hangt weer samen met de belijdenis van Petrus toen Jezus vroeg: “Wie zegt gij dat Ik ben?”. Alle apostelen zwegen, maar Petrus antwoordde: “Gij zijt de Christus, de Zoon van de levende God”. Jezus bevestigt dat door te zeggen: “Zalig zijt gij, Simon, zoon van Jona, want niet vlees en bloed hebben u dit geopenbaard, maar mijn Vader die in de hemel is” (Mat. 16, 17). Het leiderschap van Petrus hangt nauw met deze belijdenis samen. Sindsdien heeft de Kerk zich altijd rond het Petrusambt georganiseerd. Zonder dit leiderschap, dat gefundeerd is op de belijdenis van Petrus, zou de Kerk uit elkaar vallen. Petrus staat voor orde, structuur en leiderschap dat de Kerk bijeenhoudt.

Echter, een Kerk die té eenzijdig petrinisch is, zou, zoals dat in Engels heet, “petrified” zijn, dat wil zeggen: versteend, verkrampt, in zichzelf gekeerd. Daarom omhelzen Petrus en Paulus elkaar! Paulus staat voor missie, zending, verkondiging, naar buiten treden en op de omgeving georiënteerd. Paulus trok de wereld in, verkondigde Jezus en stichtte kerkelijke gemeentes. Paulus paste het geloof toe op het leven en het leven op het geloof. Hij is de theoloog avant-la-lettre. Ook hier geldt dat als de Kerk te eenzijdig paulinisch is, dan lost de Kerk op in de samenleving. Dat is een Kerk die niet meer contrasteert en die uiteindelijk onzichtbaar wordt. Dat is een Kerk die vergeet waar het om te doen is en ver van de belijdenis van Petrus afstaat. Een gezonde, vitale Kerk is een Kerk die zowel petrinisch als paulinisch is en waarin die twee elkaar omhelzen en in evenwicht houden. Een gezonde Kerk is een geordende, gestructureerde Kerk met duidelijk leiderschap, die op zijn omgeving is georiënteerd, die erop uit durft te gaan en openstaat voor anderen. Een gezonde Kerk is én gestructureerd én dynamisch, kent duidelijk leiderschap én geeft ruimte aan initiatief, kijkt naar binnen én naar buiten, biedt ruimte aan jong én oud.

Op het hoogfeest van Petrus en Paulus houden wij onszelf als Kerk een spiegel voor en stellen wij onszelf de vraag: hoe is de balans? De geschiedenis van de Kerk laat regelmatig een disbalans zien: dan weer te petrinisch (zoals tijdens de Reformatie), dan weer te paulinisch (zoals na het Tweede Vaticaanse Concilie). Dit feest is een ijkmoment: omhelzen Petrus en Paulus elkaar nog? Zo ja, dan is de Kerk vitaal. Bidden wij op voorspraak van Petrus en Paulus om wijsheid om Kerk te kunnen zijn in deze tijd. Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top