Preek Pinksteren 2017: de eenheid van de Heilige Geest en het gebed

Op dit hoogfeest van Pinksteren wil ik het met u hebben over het gebed. De lezingen van vandaag gaan daar niet direct over, maar de lezingen van de afgelopen zondagen wel. Door middel van die lezingen zijn wij voorbereid op het hoogfeest van vandaag. De Heilige Geest en gebed hebben namelijk alles met elkaar te maken. Zij zijn niet los verkrijgbaar.

Vorige week mochten wij in de lezing van het Evangelie (Joh. 17, 1-11) als het ware meeluisteren met een gesprek (een gebed) tussen Jezus en zijn hemelse Vader. Iemand heeft eens gezegd: bidden is luisteren, wanneer de Vader en de Zoon over jou spreken. Mooi idee van het gebed, nietwaar? De Heilige Geest is het gesprek dat de Vader en de Zoon met elkaar voeren. De Heilige Geest is de liefde die zij delen en die zij niet voor zichzelf houden, maar waarvan zij u en mij deelgenoot maken. Het gebed heeft met de Heilige Geest van doen, omdat, wanneer wij bidden, het niet ons initiatief is, maar dat van God. Bidden is in feite antwoorden op het initiatief van God om met Hem in contact te komen en met Hem in relatie te treden. Wanneer je bidt, ben niet jij degene die belt, maar is het God die belt. De verbindingslijn tussen God en jou is de Heilige Geest. Het gebed is voor veel mensen echter geworden tot eenrichtingsverkeer. God is een loket waar je je verzoeken en klachten kunt deponeren. Een veelgehoorde opmerking is dan: ik hoor nooit iets terug van Hem. De vraag die je jezelf dan moet stellen is: luister ik wel aandachtig? Bidden vraagt geduld, rust en tijd. Dat is een uitdaging in onze gehaaste samenleving.

Als er één boek in de Bijbel is waarin veel wordt gebeden, dan is het wel het boek Handelingen van de Apostelen. In de Paastijd staat altijd dit boek centraal in de eerste lezing. Vandaag horen wij in zowel de eerste lezing als in het Evangelie dat de apostelen waren samengekomen op dezelfde plaats. Wat deden zij daar? Bidden! De scene die hier wordt geschetst is als het ware het oerbeeld van de Kerk: samenkomen om te bidden. Welke personen komen hier samen? Voor ons nu stuk voor stuk grote heiligen. Maar dat waren ze niet in die tijd! Onder de aanwezigen is Petrus, die de Heer drie keer heeft verloochend; ook aanwezig is Mattheüs, die een tollenaar en geldwolf was; en Thomas, die twijfels had over de verrijzenis van Jezus; Simon de IJveraar, die een opstandige revolutionair was; Johannes en Jacobus, die aanvankelijk dachten dat Jezus een aards koninkrijk zou stichten en waarin zij, mogelijk uit machtswellust, aan zijn linker- en rechterhand wilden zitten (Marc. 10, 35-45). Het zijn deze mensen die aan het begin van de Kerk stonden, stuk voor stuk incapabel voor hun taak. Toch zijn ze erin geslaagd de eerste stappen in de evangelisatie te zetten. Hoe? Door standvastigheid in het gebed én met de hulp van de Heilige Geest, die ze met Pinksteren krijgen uitgestort.

Het effect van de Heilige Geest is dat Hij je openbreekt. Hij trekt je uit je zelfgerichtheid. Iemand heeft dat uitbreken uit jezelf eens vergeleken met het leren van een vreemde taal. Als je een vreemde taal wilt leren, dan word je volledig uit je comfort-zone getrokken. Laatst was ik in Rusland voor een cultuurvakantie. Van die taal begrijp ik helemaal niets, wat nog wordt versterkt, doordat het Russisch een heel ander schrift heeft. Als je iemand de weg wilt vragen en je spreekt de taal niet, dan sta je daar wat stuntelige gebaren te maken. Wil je de taal beheersen, dan ben jij degene die zich moet aanpassen. De taal in zichzelf doet dat niet, dat is er gewoon. Wil je het beheersen, dan moet jij je openstellen.

Zo is het ook met het gebed. Het gebed is er niet om God van gedachten te doen veranderen, om Hem te manipuleren of op wat voor manier ook aan jouw wensen te doen aanpassen. God is niet een stuk klei dat je naar believen kunt kneden. Het gebed is er om jouw gedrag te veranderen, om jouw blik op de wereld te veranderen, om jouw houding ten opzichte van de naaste te veranderen. De Heilige Geest is daarbij de Helper. Hij helpt je om uit je zelfgerichtheid te breken. De Geest opent je hart naar de ander/Ander. Dat zien we wanneer de Geest zich over de leerlingen uitstort: zij gaan opeens allerlei talen spreken. Met andere woorden: ze worden uit hun zelfgerichtheid getrokken. Daarom spreekt Jezus over vergeving van zonden, want zonde belemmert de weg naar God en de naaste, het blokkeert het uitbreken uit jezelf. Dat hele proces begint bij het gebed, bij het in simpele woorden zeggen: hier ben ik, God, uw wil te doen is mijn vreugde. Moge de Geest uw hart vervullen, het vuur van uw liefde ontsteken en uw ziel vertroosten. Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top