Preek 6e zondag na Pasen. Joh. 14, 15-21. De kracht van de Heilige Geest.

Ik heb eens een verhaal gehoord over missiepaters uit de oerwouden van Zuid-Amerika. Toen de missiepaters door die oerwouden rondtrokken, moesten zij soms grote afstanden te voet afleggen. Zij droegen alle spullen die zij meenamen niet zelf, maar lokale mannen hielpen hen daarbij als dragers. Deze dragers waren tevens gidsen. Het kwam wel eens voor dat zij een rivier moesten oversteken. Er waren geen bruggen, dus dat ging te voet door het water. De dragers droegen de spullen boven hun hoofd naar de overkant en de paters liepen achter hen aan. Eenmaal aan de overkant wilden de paters meteen door, maar de dragers bleven altijd nog even staan. Op een gegeven moment ging dat de paters wat irriteren. Zij wilden immers voor het donker op hun plaats van bestemming zijn. Ze vroegen aan hun dragers waarom ze steeds wachten nadat ze een rivier waren overgestoken. Hun antwoord was: “Wij zijn aan de overkant, maar onze zielen nog niet”. 

Dit verhaal vind ik een mooie metafoor voor de tijd van vandaag. We zijn gehaast met alles wat we doen. We snellen vooruit in een nooit aflatend tempo. De vraag die we ons kunnen stellen is: in hoeverre kan onze geest dat tempo bijbenen? Moeten wij ook niet af en toe een pas op de plaats maken om onze geest of ziel de tijd te geven om te arriveren?

De lezingen van vandaag gaan over de Heilige Geest. De Kerk wil ons met deze lezingen in de juiste rompstand zetten voor het komende hoogfeest van Pinksteren. De Heilige Geest is van de Drie-Eenheid vaak het minst begrepen. Bij de Vader en de Zoon kunnen we ons wel iets voorstellen, maar bij de Heilige Geest? De Geest wordt in de Schrift met drie elementen uit de natuur geassocieerd: water (Joh. 7, 37-39), vuur (Mat. 3, 11) en wind (Joh. 20, 22). Deze drie elementen hebben een negatieve, destructieve kracht in zich. De zuiverende werking van de Heilige Geest kan als destructief en gevaarlijk worden ervaren! 

Neem water: zij die de Watersnoodramp van 1953 hebben meegemaakt, weten welke gevaarlijke krachten er in water zitten. Het spoelt huizen en dieren weg. Een mens die niet kan zwemmen, verdrinkt erin. Vuur: ik heb eens iemand gesproken die letterlijk zijn huis in vlammen heeft zien opgaan. We zien regelmatig beelden van grote bosbranden op televisie en we zien eveneens hoe moeilijk dat te bestrijden is. Vuur is genadeloos en verteert alles op zijn weg. Wind: als je eens in een flinke storm hebt gestaan of gevaren, weet je hoeveel kracht wind heeft. Van Amerika hoor je regelmatig over tornado’s die alles op hun weg meenemen. Beelden van een stad die getroffen is door een tornado hebben iets weg van een stad waarboven een atoombom is ontploft. Niets staat nog overeind.

Welnu, de Heilige Geest, die met water, vuur en wind wordt geassocieerd, kan op een vergelijkbare wijze destructief te werk gaan! De Geest komt in actie tegen alles wat tegen Gods wil ingaat. We zien dat in de tijd waarin wij nu leven. De schandalen rond kindermisbruik – een ernstige crisis waar we nog steeds mee te maken hebben! – is één van de zwartste bladzijden uit de geschiedenis van de Kerk. Onlangs kwamen nog schandalen naar buiten in de oud-katholieke kerk. Al deze schandalen brengen de Kerk in een enorme crisis. Nu kun je deze crisis op vele manieren verklaren: psychologisch, sociologisch, historisch, enzovoort. Je kunt deze crisis ook Bijbels benaderen: hier treedt, naar mijn idee, Gods Geest op een zuiverende en destructieve manier op! 

De Heilige Geest legt zaken bloot, brengt zaken aan het licht die verborgen waren. De Heilige Geest spoelt schoon als water, loutert als vuur en laat een storm opsteken. Dat maakt het er voor de Kerk niet makkelijker op. Als Kerk ervaren wij de destructieve kracht van de Geest. De misbruikschandalen leiden er toe dat vele mensen de Kerk en het geloof de rug toekeren. Deze mensen zijn, zou je kunnen zeggen, instrumenten in Gods hand. Dat zien we ook in de geschiedenis van het Joodse Volk, dat ten tijde van de ballingschap door God aan hun vijanden werd overgeleverd. Alles en iedereen was het Volk vijandig gezind. Dat had tot doel het Volk te zuiveren van afgoderij en andere zaken die God onwelgevallig waren. Wij hebben daar, op een vergelijkbare manier, ook nu mee te maken en het is de Geest die daarin de regie voert op een zuiverende, destructieve wijze. 

Is de Heilige Geest alleen maar destructief? Nee! De Geest neemt weg wat tegen Gods wil ingaat, maar geeft er nog meer voor terug. Neem de drie symbolen van de Geest: zonder water kan niets leven; zonder vuur is er geen warmte, geen elektriciteit, enzovoort; zonder wind kunnen vogels en vliegtuigen niet vliegen en zeilboten niet varen. Zo is het ook met de Heilige Geest: als water geeft het leven aan onze ziel, als vuur geeft het zijn warmte en genegenheid en als wind tilt het ons op en brengt het ons tot grote hoogten. Zo is het dezelfde Geest die het Joodse Volk na de ballingschap weer terugbracht in het Beloofde Land. In aanloop naar Pinksteren worden we uitgenodigd de werking van de Geest te ontdekken in ons gelovige leven. Bevinden Kerk en geloof zich in een crisis? Ja! Is hier de Heilige Geest aan het werk? Ja! Denk aan de dragers van de missiepaters, maar nu omgekeerd: de Heilige Geest is al aan de overkant van de rivier. Daar wacht Hij totdat wij gevolgd zijn. Pinksteren is je hart (durven) openen voor de zuiverende werking van de Heilige Geest. Hij brengt u waar God u hebben wilt. Gaat u mee? Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top