Preek Witte Donderdag 2017. Eucharistie en diaconie: wederzijde intimiteit.

We vieren vandaag de twee belangrijkste en meest fundamentele pijlers onder ons geloof en onze kerk: de eucharistie en de diaconie. Beide zijn niet los verkrijgbaar, maar zijn ten diepste met elkaar verweven. Elk jaar op Witte Donderdag lezen we het Evangelie van de voetwassing. De voetwassing doen we hier ook in het echt, weliswaar symbolisch, om zodoende nog meer in het verhaal te stappen. Vandaag vieren we niet alleen de instelling van de eucharistie, maar in zekere zin óók de instelling van de diaconie. De voetwassing is geen sacrament dat Jezus heeft ingesteld, maar het ligt er m.i. niet ver vandaan. Jezus bekrachtigt daarmee de opdracht tot dienstbaarheid, een opdracht die sinds eeuwen ligt verankerd in de Wet van Mozes. En deze Wet van Mozes wordt door Jezus vervuld.

In aanloop naar deze viering zochten pastoor Tjeerd en ik, zoals elk jaar, een twaalftal personen die bereid zijn om hun voet te laten wassen. Dat is niet eenvoudig. Je voet ontbloten om deze voor het altaar en ten overstaan van heel de kerk te laten wassen, doe je niet één-twee-drie. Door je ontblote voeten te laten aanraken, laat je iemand toe in je meest directe comfort-zone. Je voeten hebben te maken met je intimiteit. Deze intimiteit is het sleutelwoord van Witte Donderdag. Zoals we met de voetwassing iets van onze intimiteit blootgeven, zo gebeurt dat ook in de eucharistie, waarvan we de instelling vandaag vieren. Eucharistie heeft namelijk ook alles met intimiteit te maken! In de eucharistie geeft God zichzelf op zeer intieme wijze aan ons. In het mysterie van de eucharistie laat God ons toe in zijn intimiteit. We ontvangen niet alleen zijn voet, maar heel zijn Lichaam! Daarom wassen we op Witte Donderdag de voeten: om de intimiteit ervan te tonen, opdat dat ons daarmee ook de intimiteit van de eucharistie duidelijk wordt.

We leven in een tijd en samenleving die sterk geïndividualiseerd is: iedereen op zichzelf, voor zichzelf. De huidige tijd heeft twee gezichten: enerzijds een individualisme en een intimiteit op afstand, via abstracte vrienden op Facebook, enz. We ontmoeten elkaar eerder virtueel dan in het echt. Aan de andere kant kennen we een zeer vrije seksuele moraal, met name bij jongeren, die zich snel en makkelijk, zowel letterlijk als figuurlijk, bloot geven en maar wat aanrommelen met hun intimiteit. Bij vele jonge mensen ligt hun intimiteit op straat. Dat zien we met de schandalen en rechtszaken rond naaktfoto’s en naaktfilmpjes die via internet razendsnel verspreid worden. Waardige intimiteit is heilig, dat toont Jezus ons in de eucharistie en, door middel van de voetwassing, in de diaconie.

Diaconie is trachten de waardigheid van je naaste te bewaken, te respecteren en te bevorderen, gevoed vanuit de heilige intimiteit van de eucharistie. In de eucharistie geeft God Zich aan ons; in de diaconie geven wij ons aan elkaar. Door zijn menswording in Jezus treedt God ons diepste menselijke wezen binnen. Zo wil Hij ons niet buitenaf, maar van binnenuit helpen en verlossen. Hij neemt de eeuwige zonde weg, om ons het eeuwige leven ervoor terug te geven. Zowel eucharistie als diaconie hebben betrekking op het binnentreden in iemands inner-circle. Dat zien we dagelijks in de diaconie: wanneer wij iemand helpen en bijstaan, treden wij het persoonlijke leven van die persoon binnen. Dat is noodzakelijk, want anders kan je iemand niet helpen. Diaconie is minstens zo heilig als eucharistie, want je treedt de waardigheid van de mens binnen, en daarmee van God.

Wij worden tot dienstbaarheid geroepen, om zo de liefde van God te tonen, naar wiens beeld en gelijkenis wij zijn geschapen. Dat beeld en die gelijkenis is niet bedoeld in de zin van vorm, maar in de zin van inhoud en betekenis. Zoals Hij ons liefheeft, zo ook moeten wij elkaar liefhebben, zegt Jezus (Joh. 13, 34). Gods diepste wezen is liefde: het goede willen vóór de ander, omwille ván de ander en daar iets voor doen. Zo grijpen eucharistie en diaconie in elkaar. Geloven is binnentreden in de intieme en heilige ruimte van God, jezelf én je naaste. Ik wens u allen een gezegend Paastriduüm! Amen.

Diaken Franck Baggen

scroll back to top